Snel naar...
![](/images/onderwerpen/kennisbasis-spel-en-spelbegeleiding-600px.png#joomlaImage://local-images/onderwerpen/kennisbasis-spel-en-spelbegeleiding-600px.png?width=600&height=300)
PDF Download Spel in Zicht
Door als professional het spel van kinderen te faciliteren, stimuleren en begeleiden, kun je hun spelontwikkeling bevorderen. Maar hoe doe je dat precies? En wat heb je daarvoor nodig? Daar helpt de kaartenset Spel in Zicht je bij. Via onderstaande button heb je toegang tot de PDF versie van dit kaartenset.
Kaartenset Spel in Zicht
KennisClip - Wat als een kind niet tot spelen komt?
In deze Kennisclip hoor je antwoord op de vraag: 'Wat als een kind niet tot spelen komt?'
Wil je meer weten over dit onderwerp? Luister dan deze podcastaflevering over spel.
Podcast: Spel & Spelbegeleiding zijn noodzakelijk
Spel biedt kinderen een veilige ruimte om te experimenteren met hun handelen, gedragingen, emoties, taal en denken. Professionals hebben een belangrijke rol in het spel van kinderen. Ze bieden ten eerste tijd voor spel en een uitnodigende en inspirerende speelleeromgeving. Zo kunnen kinderen gevarieerde spelervaringen opdoen.
Samenvatting - Webinar Spel & Spelbegeleiding
Kinderen en spelen horen bij elkaar. Als kinderen zich goed ontwikkelen, dan spelen ze en dan ontwikkelt hun spel zich. Het wordt gevarieerder, complexer, langduriger en interactiever. Door met kinderen mee te spelen, kun je de spelontwikkeling stimuleren. Het is dan ook mogelijk om in de betekenisvolle context van het spel andere ontwikkelgebieden te ondersteunen.
Hoe breng je kinderen op ideeën voor rollenspel?
Deze tool geeft je handvatten om kinderen op ideeën te brengen voor hun rollenspel.
Hiermee stimuleer je het rollenspel van kinderen.
Inspiratiedocument speelplekken
Deze tool biedt met prachtige foto’s inspiratie om speelplekken uitnodigend in te richten.
Onder de loep: meespelen met het kind
Deze tool kun je gebruiken om pedagogisch professionals bewust te laten kijken naar hun eigen handelen tijdens het meespelen.
Door middel van beeld (filmpje) kijkt de pedagogisch professional samen met de coach naar het eigen handelen. Het formulier, waarin de 3 V’s centraal staan, is hierbij een hulpmiddel om in gesprek te gaan.
Vragen stellen tijdens spelbegeleiding. Hoe doe je dat?
Door middel van vragen kun je als pedagogisch medewerker het spel van kinderen uitbreiden of verdiepen. Maar je kunt er het spel ook mee verstoren! Het stellen van vragen komt dus heel precies. Het is belangrijk voor de ontwikkeling dat kinderen met vragen tot nadenken worden aangezet. Het gaat dus niet zozeer om het goede antwoord als wel om het leren redeneren, doordenken, voorspellen en problemen oplossen. Dit mag op hun eigen, fantasierijke en magische manier van denken.
![](/images/tags/Samenwerken met ouders.png)
Podcast: Oudercommunicatie
Ouders met een kind in de kinderopvang spreken een groot vertrouwen uit naar de professionals die de zorg voor hun kind met hen delen. Die professionals spelen door hun nabijheid een belangrijke rol in het welbevinden en de ontwikkeling van het kind. De samenwerking tussen gezin en kinderopvang is van invloed op de ontwikkeling van kinderen. Maar wat verstaan we eigenlijk onder die samenwerking?
Praatplaat samenwerken met ouders
Met deze praatplaat kun je met pm-ers én met ouders in gesprek over het belang van het samenwerken met ouders in de ontwikkeling van kinderen.
Hoe doe je dat, samenwerken met ouders
Het belang van het kennen van de thuisomgeving.
Wat bedoelen we met samenwerken met ouders
Professionals werken samen met ouders om de leefwereld thuis en in de opvang te verbinden.
Gestructureerde samenwerking met ouders
Inspiratie uit Denemarken.
Iedereen voelt zich welkom op de groep: ouders, kinderen en pedagogisch medewerkers
Om tot een goede samenwerking met ouders te komen, is het heel belangrijk dat iedereen zich prettig en welkom voelt op de groep.
![](/images/tags/Groepsdynamica.png)
Podcast: Groepsdynamica
Positieve groepsdynamiek draagt bij aan het welbevinden en de ontwikkeling van kinderen. Uit onderzoek blijkt namelijk dat kinderen zich hechten aan de pedagogisch medewerker en aan de kinderen op de groep. Maar wat is een positieve groepsdynamiek? En hoe kun je dit als pedagogisch medewerker en als kinderopvang stimuleren?
Tips voor de inrichting en materialen
Tips voor gezamenlijke groepsactiviteiten
Uit de praktijk - groepsafspraken en groepsgevoel op de BSO
Een checklist en tipkaarten voor het bevorderen van een positieve groepsdynamiek
Welke fasen doorloopt een groep
Bij een positieve groepsdynamiek is ook ruimte voor alleen spelen, negatieve emoties en conflicten
Hoe zorg je voor een positieve groepsdynamiek
Het belang van een positieve groepsdynamiek
Een positieve groepsdynamiek - Wat is dat
Checklist en tipkaarten voor een positieve groepsdynamiek
Met behulp van de checklist kun je bepalen in welke fase je groep zich bevindt. Vervolgens kun je per fase op de bijbehorende tipkaart concrete handvatten bekijken voor het bevorderen van een positieve groepsdynamiek.
Kletspot groepsdynamica
Met behulp van deze tool kun je pedagogisch medewerkers op een heel laagdrempelige manier laten reflecteren op verschillende aspecten van groepsdynamica en het belang daarvan voor kinderen en zichzelf.
![](/images/tags/Pedagogische kwaliteit.png)
Podcast: Kinderopvang WAAROM?
Daarover praten Ruben Fukkink, hoogleraar kinderopvang en Nienke Willering, BOinK en Yvette Vervoort, directeur Expertisecentrum kinderopvang.
Aan de slag met de samenwerking op de groep
Dit document bevat informatie en verschillende werkvormen om de samenwerking op de (verticale) groep te versterken. De werkvormen zijn op maat door een leidinggevende of pedagogisch coach in te zetten.
![](/images/onderwerpen/kennisbasis-duurzaamheid-pedagogiek-600x.png#joomlaImage://local-images/onderwerpen/kennisbasis-duurzaamheid-pedagogiek-600x.png)
Podcast: Groot denken, klein doen. Zo kun je werken aan duurzaamheid in de kinderopvang
Duurzaamheidspedagogiek is een uitwerking van de pedagogische basisdoelen waarbij verwondering over en zorg voor de aarde centraal staat. Als professional kun jij het voorbeeld zijn voor hoe je voor elkaar en de omgeving zorgt. En je kan kinderen dat laten ervaren en oefenen in de natuur. Daarmee geef je kinderen inspiratie om de uitdagingen van nu en in de toekomst aan te gaan.
Podcast: duik in de natuurbeleving voor kinderen
Waarom is het belangrijk om met kinderen naar buiten te gaan binnen de kinderopvang? Hoe stimuleert dit hun ontwikkeling? En als je eenmaal buiten bent, wat kun je dan voor activiteiten ondernemen met de kinderen.... zelfs in de stad?
Samenvatting - Webinar Duurzaamheidspedagogiek
Duurzaamheidspedagogiek is geen aparte of nieuwe pedagogiek. Het is een invulling van de vier pedagogische basisdoelen. Duurzaamheidspedagogiek is meer dan “groene” pedagogiek maar is niet los te zien van een natuurrijke binnen- en buitenomgeving, waarin kinderen kunnen leren over de natuur, met de natuur en voor de natuur.
Menukaart: welke keuzes kun je al organisatie, locatie of groep maken op het gebied van duurzaamheid?
Deze tool geeft je ideeën op het gebied van duurzaamheid(spedagogiek). Er staan voorbeelden in van kleine of grote stappen die je als organisatie, leidinggevende of pedagogisch professional kunt zetten.
Het 5-seconden-spel duurzaamheidspedagogiek: met behulp van stellingen in gesprek
Deze tool kun je gebruiken om in gepsrek te gaan over duurzaamheidspedagogiek. Het spel bestaat uit 24 stellingen die binnen 5 seconden beantwoord kunnen worden.
![](/images/onderwerpen/onderwerp-talenten-ontwikkelen-leeg-banner.jpg)
Podcast: Groot denken, klein doen. Zo kun je werken aan duurzaamheid in de kinderopvang
Duurzaamheidspedagogiek is een uitwerking van de pedagogische basisdoelen waarbij verwondering over en zorg voor de aarde centraal staat. Als professional kun jij het voorbeeld zijn voor hoe je voor elkaar en de omgeving zorgt. En je kan kinderen dat laten ervaren en oefenen in de natuur. Daarmee geef je kinderen inspiratie om de uitdagingen van nu en in de toekomst aan te gaan.
![](/images/onderwerpen/kennisbasis-omgeving-materialen-600x.png)
Podcast: de ruimte als derde pedagoog
Hoe richt je een ruimte in zodat kinderen zich optimaal kunnen ontwikkelen én zodat jij fijn kunt werken? In deze podcast gaan we in op de ruimte, inrichting en materialen. Bijvoorbeeld over hoe jij als pedagogisch professional een ruimte speelklaar maakt en hoe het zit met opruimen. Spoiler alert: dat hoeft dus echt niet zo vaak!
Onderzoek activiteitenplek
Een geschikte ruimtelijke omgeving is onderdeel van de pedagogische kwaliteit van de kinder- opvang. Een passende groepsruimte is ingedeeld in meerdere activiteitenplekken, met als doel ontwikkeling van kinderen te stimuleren. Deze tool is bedoeld om met (andere) pedagogisch medewerkers meer grip te krijgen op de omgeving. In deze tool doe je dat door een of meerdere activiteitenplek(ken) in drie stappen te onderzoeken.
Kletspot Omgeving: ruimte, inrichting en materialen
Deze tool kun je gebruiken om pedagogisch professionals bewust te maken van de kracht van de omgeving voor de ontwikkeling van kinderen. In de Kletspot zitten kaartjes met daarop begrippen en kaartjes met daarop voorbeelden uit de praktijk. Deze tool is praktisch en makkelijk in te zetten. Doordat de kaartjes gericht zijn op enerzijds kennis en anderzijds de praktijkervaringen van pedagogisch professionals, kan deze Kletspot bijdragen aan het vergroten van de kennis en het toepassen hiervan in de praktijk.
Kijkwijzer Omgeving: ruimte, inrichting en materialen
Deze kijkwijzer is bedoeld om zicht te krijgen op de inrichting van de omgeving en mogelijke verbeterpunten daarin met als doel het stimuleren van de ontwikkeling van de kinderen.
De kijkwijzer bestaat uit vier thema’s, de vier wettelijke pedagogische basisdoelen:
-
Het bevorderen van emotionele veiligheid;
-
Het bevorderen van persoonlijke competenties;
-
Het bevorderen van sociale competenties;
-
Het overbrengen van normen en waarden.
Beelden zeggen meer dan woorden - een stappenplan
Deze tool kun je gebruiken om met pedagogisch professionals in gesprek te gaan over een
of meerdere hoeken op de groep. Met behulp van foto’s en het daadwerkelijk in die hoek zijn, gaan de pedagogisch medewerkers met elkaar in gesprek over die hoek: wat zien en ervaren ze? Het gesprek leidt tot concrete ideeën over verbeteringen van de betreffende hoek.
![](/images/tags/Onderlinge interacties.png)
Podcast: interacties tussen kinderen
Interacties tussen kinderen zijn van groot belang, omdat ze bijdragen aan de brede ontwikkeling van kinderen. Complexer taalgebruik, betere oplossingen van ruzies. Jij kan de onderlinge interacties tussen kinderen stimuleren en faciliteren. Deze podcastaflevering geeft waardevolle inzichten, tips en direct toepasbare adviezen op een van deze zes interactievaardigheden van Marianne Riksen-Walraven: het begeleiden van interacties.
Kijkwijzer bevorderen van onderlinge interacties
De kijkwijzer is bedoeld om inzicht te krijgen in hoe onderlinge interacties momenteel en in de toekomst bevorderd (kunnen) worden op de groep.
Faciliteren van onderlinge interacties
Het effect van de ruimte, inrichting en materialen, de groepsgrootte, de afstand van de professional tot de kinderen en de activiteiten.
Stimuleren van onderlinge interacties
Eerst observeren, keuzes maken, pas daarna wel/niet ingrijpen en inhoudelijk reageren op kinderen.
Wat bedoelen we met onderlinge interacties van kinderen?
De onderzoeker Rosanne Sluiter licht de werkdefinitie toe met een voorbeeld.
Wat is het belang van onderlinge interacties?
Het is een voorspeller van welzijn en sociaal- emotionele ontwikkeling.
Waarde van interacties in de brede ontwikkeling van kinderen
De professional heeft een faciliterende rol.
Introductie: onderlinge interacties
Kinderen hebben de natuurlijke behoefte en het vermogen om contact te maken met andere kinderen.
![](/images/tags/positieve-gedragsondersteuning.png)
Zicht en grip op positieve gedragsondersteuning op de groep
Deze tool kun je gebruiken om de praktijk op het gebied van positieve gedragsondersteuning in beeld te brengen. Het is een praktisch handvat dat inzichtelijk maakt hoe je op de groep handen en voeten geeft aan dit onderwerp. Daarnaast biedt de tool praktische handvatten om een plan van aanpak op te stellen en verschillende reminders die je kunt gebruiken bij het werken aan het plan van aanpak.
Kletspot voor verschilmakers
Het bieden van emotionele veiligheid aan kinderen is jouw verantwoordelijkheid. De basis voor ontwikkeling. Dat begint bij jou.
KennisClip - Help, ik heb een bijtertje
Een bijtertje, oftwel een kind dat bijt, komt vaak voor in de kinderopvang. Hoe ga je daarmee om? In deze kennisclip leer je hier meer over. Deze fragmenten komen uit het webinar 'positieve gedragsondersteuning'(juni 2023).
Samenvatting webinar positieve gedragsondersteuning 2023
Samenvatting van het webinar positieve gedragsondersteuning van 9 maart 2023
Liefdevol begrenzen, een podcastaflevering van Kindergarden
In deze podcast vertelt Isabelle van Putten (pedagogisch coach) hoe je als pedagogisch professional voorkomt dat je vaak ‘nee’ of ‘niet’ tegen de kinderen zegt en in plaats daarvan positieve gedragsaanwijzingen geeft. En wat jou dat zelf oplevert!
![](/images/tags/Diversiteit en inclusie.png)
Kijktip: de documentaire 'Een pop zoals ik'
Op 26 oktober is de documentaire ''Een pop zoals ik'' op NPO2 verschenen. In deze documentaire duikt de camera in de wereld van witte barbies en donkere poppen. Wat betekenen die poppen voor donkere kinderen die een probleem hebben met hun zelfbeeld, en in de war zijn over hun identiteit?
Wij besteden als Expertisecentrum Kinderopvang veel aandacht aan diversiteit en inclusie. Diversiteit is er, maar aan inclusie moeten we blijven werken. Daarom tippen wij ook deze documentaire omdat het een goede aanleiding is om in jouw team hier het gesprek over aan te gaan. Het is belangrijk om het gesprek over diversiteit en inclusie te blijven voeren.
Wil je meer informatie over dit thema? Neem dan een kijkje in onze online bibliotheek via deze link.
Heb je de documentaire gemist? Dan kun je het via deze link terugkijken: https://www.2doc.nl/documentaires/2023/10/een-pop-zoals-ik.html
Podcast: kinderparticipatie op de groep
In deze podcast bespreken we de laatste wetenschappelijke inzichten rondom kinderparticipatie en zetten deze om naar praktische tips voor jou als pedagogisch professional.
Zicht op diversiteit en inclusie
Deze kijkwijzer kun je gebruiken om de praktijk op het gebied van diversiteit en inclusie in kaart te brengen. Het is een praktisch handvat om te kijken hoe je handen en voeten kan geven aan dit onderwerp bij jou op de groep.
Inclusie en diversiteit op de pedagogische kaart
Humankind ontwikkelde pedagogische kaarten en inspiratiekaarten voor het thema inclusie. Met behulp van deze kaarten wordt duidelijk wat er met inclusie bedoeld wordt en hoe je hieraan kunt werken.
Kaartenset ‘Wij zijn samen verschillend’
De kaartenset bevat informatie, oefeningen, tips en reflectievragen over vijf thema’s op het gebied van diversiteit en inclusie.
![](/images/tags/Verticale groep.png)
Praktijkvoorbeelden van de verticale groep
In dit inspiratieboekje staan inspirerende praktische voorbeelden waarin pedagogisch medewerkers zelf creatieve oplossingen op hun groep gevonden hebben en toepassen om de samenwerking gesmeerd te laten verlopen, om een flexibel en herkenbaar dagprogramma te bieden en alle ruimtes goed te benutten.
Een workshop voor de verticale groep
Deze workshop kun je als leidinggevende of pedagogisch coach op maat inzetten en heeft drie onderdelen:
- Waarom werken we of gaan we werken met verticale groepen? (visie),
- Wat vraagt het werken in een verticale groep van de pedagogisch medewerker? (kennis en vaardigheden) en
- Wat betekent werken in verticale groepen voor het dagprogramma en de inrichting van de ruimte? (de praktijk).
Aan de slag met het programma op de verticale groep
Dit document bevat praktische handvatten voor het ontwikkelen van een dagprogramma op de verticale groep.
Aan de slag met de ruimte en inrichting op de verticale groep
Dit document bevat praktische handvatten voor het onder de loep nemen en (her)inrichten van de binnenruimte van verticale groepen.
De verticale groep in praktijk
Twee professionals in gesprek over hun praktijk.
Aandachtspunten voor de verticale groep
Uit wetenschappelijk onderzoek komen concrete aandachtspunten naar voren.
Continuïteit in de verticale groep
Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat continuïteit wenselijk is.
Effecten verticale groep
Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat er voor- en nadelen zijn.
Emotionele en educatieve kwaliteit
Wisselende uitkomsten van wetenschappelijk onderzoek.
Passend activiteitenaanbod
Uit studies blijkt dat het lastig is om voor alle kinderen passende activiteiten aan te bieden.
Horizontaal of verticaal
Zijn er kwaliteitsverschillen?
Met pedagogisch medewerkers in gesprek over de verticale groep
Casussen en gespreksvragen die je kunt gebruiken om met pedagogisch medewerkers in gesprek te gaan over de uitdagingen van een verticale groep.
Een taakverdeling voor structuur op de verticale groep
Dit voorbeeld van een taakverdeling tussen pedagogisch medewerkers is te gebruiken om meer structuur te krijgen op een verticale groep. Download invulschema
![](/images/tags/Risicivol spel.png)
Kijkwijzer risicovol spel
Deze kijkwijzer is bedoeld om zicht te krijgen op de mogelijkheden voor risicovol spel, de begeleiding door de pedagogisch professionals,de inbedding in team, organisatie en beleid en de communicatie met ouders.
Wat als het fout gaat?
Kinderen maken zelf de afweging een risico aan te gaan.
Wat is nodig
Martin van Rooijen licht toe wat er nodig is om kinderen mogelijkheden te bieden voor risicovol spel. Hij gaat in op de houding en het gedrag van de professional, de speelomgeving, het team, de organisatie en de communicatie met ouders.
Perspectief van de professional
De professional wil tegemoet komen aan de behoefte van het kind aan uitdaging.
Meerdere invloeden
Factoren die de houding ten opzichte van risicovol spel beïnvloeden.
Perspectief van het kind
Risicovol spel is én spannend én leuk.
De meerwaarde van risicovol spelen
Onderzoek toont aan dat kinderen risicovol spel nodig hebben.
Praatplaat risicovol spel
Deze praatplaat is een hulpmiddel om in gesprek te gaan over risicovol spel met teams, ouders/oudercommissie en kinderen.
Inspiratielijst 'loose parts'
In deze lijst geven we tips voor loose parts en het gebruik ervan.
Veilig en uitdagend buiten spelen
Dit filmpje, gemaakt voor ouders door VeiligheidNL, geeft adviezen die ook voor pm-ers heel concreet zijn over hoe om te gaan met risicovol spelen
Risicovol leren
Inspiratie uit Duitsland en Scandinavië waar al op 1000 locaties kleuters risicovol leren in het bos.
![](/images/tags/Autonomie.png)
Ruimte geven voor autonomie bij peuters
Suggesties voor de inrichting van de ruimte, de materialen, het programma en het activiteitenaanbod en het handelen van de pm-ers.
Ruimte geven voor autonomie bij oudere BSO kinderen
Suggesties voor de inrichting van de ruimte, de materialen, het programma en het activiteitenaanbod en het handelen van de pm-ers.
Ruimte geven voor autonomie bij de jongste bso kinderen
Suggesties voor de inrichting van de ruimte, de materialen, het programma en het activiteitenaanbod en het handelen van de pm-ers.
Autonomie tijdens het eten
In het voedingsbeleid is geregeld welke voeding aangeboden wordt. De manier waarop je dat doet biedt kansen om ruimte te geven aan de autonomie van kinderen.
Autonomie tijdens het eetmoment
Gebaseerd op het gedachtengoed van Emmi Pikler kun je kinderen steeds meer autonomie geven als dat past bij hun ontwikkeling.
Implementatie van autonomie voor kinderen
Een voorbeeld van hoe je pedagogisch professionals kunt betrekken bij de implementatie van autonomie voor kinderen.
Autonomie van baby's
Korte tips voor als je baby’s ruimte wil geven voor hun autonomie: Omgeving, Aanbod en programma, Interactievaardigheden en Samenwerking ouders.
Interventieladder
Geef kinderen de ruimte zelf te ontdekken wat ze wel en niet kunnen voordat je ingrijpt.
Autonomie tijdens verschoonmoment
Tips gebaseerd op Emmi Pikler.
![](/images/tags/Kansen voor de BSO.png)
Veel verschillende ruimten en activiteiten voor oudere kinderen
BSO inspiratie uit Stockholm.
![](/images/tags/Talentontwikkeling.png)
Stimuleren van de brede ontwikkeling van kinderen
In basisschool Nellestein in Amsterdam is het elke woensdag Talentendag: gastlessen in bijvoorbeeld dans, techniek en vloggen.